ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

331

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

و از جمله - چيزهايى است كه در راهها و كوچه و خيابان واقع مىشود : مانند ستونها در ميان راه نهادن ، و ساختن دكَّان براى خود با استفاده از ديوار و بناى ديگران ، و راه بر مردم تنگ كردن به گذاردن طبقهاى طعام ، و آشغال و كثافت بر سر راه مردم ريختن - به نحوى كه موجب آزار و اذيّت مردم باشد . دربارهء بعضى از اينها مثل گذاشتن بساط در كنار خيابان در صورتى كه انتقال به جاى وسيع ممكن نباشد مانعى ندارد ، زيرا ممكن است مورد نياز مردم باشد - و چارپايان را بيش از طاقت بار كردن ، و ذبح كردن حيوان در ميان راه و خون و سرگين ريختن ، و خاكروبه و امثال آن بر سر راه مردم افكندن ، و آب پاشيدن به نحوى كه موجب لغزش پا و زمين خوردن شود ، و ناودان در كوچه هاى تنگ گذاردن و امثال اينها . و همچنين منكرات و اعمال ناشايسته اى كه در حمامها و كاروانسراها و بازارها و مجالس عمومى و دادگاهها و مدرسه ها و خانقاهها و ادارات دولتى و غير اينها يافت مىشود . منكراتى از قبيل آنچه ذكر شد واجب است كه نهى كرده شود ، و اگر يك نفر به منع و نهى قيام كرد مسئوليّت از ديگران ساقط مىشود ، وگر نه به گردن همهء اهل شهر خواهد بود . امثال اينها كه ذكر شد از منكرات و معاصى جزئى و كوچك است . و امّا منكرات و گناهان بزرگ ، مانند بدعت در دين ، و قتل و ظلم و زنا و لواط و شرابخوارى و غناء و نظر به نامحرم و حرامخوارى ، و نماز در مكان غصبى و وضو و غسل از آب حرام ، و تصرف در مال وقف ، و غصب موقوفات ، و معامله با ظلمه ، و جهل به اصول دين و احكام واجب ، و آفات زبان و بسيارى ديگر كه امكان شمارش آنها نيست ، بخصوص در امثال زمان ما ( زمان مؤلَّف ) . پس اگر براى مؤمن ديندارى ممكن باشد كه همه يا بعضى از اين منكرات را دفع و منع كند نبايد در خانه بنشيند ، بلكه بر او واجب است كه براى نهى و تعليم بيرون آيد . بلكه هر مسلمانى بايد از اصلاح خود آغاز كند و بر طاعات مواظبت نمايد و محرّمات را ترك كند ، سپس اهل و اولاد و خويشان خود را هدايت و ارشاد كند ، و بعد از آن به اهل محل و سپس به اهل شهر و ديگر شهرها پردازد و همچنين تا هر جاى عالم كه دست او برسد . و اگر شخص نزديكترى به آن قيام كرد از دور تر ساقط است وگر نه هر كسى كه بر آن توانائى دارد مكلَّف به آن است ، چه نزديك باشد و چه دور . و مادام